Pum peth i’w gwneud cyn i’r storm ddechrau:
● Clymwch eitemau rhydd fel ysgolion a dodrefn gardd a allai gael eu chwythu yn erbyn ffenestri neu wydr
● Caewch yr holl ddrysau, ffenestri a chaeadau storm yn dynn
● Parciwch eich car i ffwrdd oddi wrth adeiladau, coed, waliau a ffensys
● Caewch drapddorau llofft yn dynn gan ddefnyddio bolltau
● Os ydy cyrn simnai yn uchel ac mewn cyflwr gwael, symudwch unrhyw welyau oddi wrth y mannau sy’n syth oddi tanynt
Yn ystod y storm…
● Arhoswch yn y tŷ os gallwch
● Os oes rhaid i chi fynd allan, peidiwch â cherdded neu gysgodi yn agos at adeiladau neu goed, a chadwch draw oddi wrth ochr gysgodol waliau terfyn a ffensys
● Peidiwch â mynd allan i drwsio difrod tra bod y storm yn dal wrthi
● Os gallwch, ewch i mewn ac allan o’ch tŷ trwy ddrysau ar yr ochr gysgodol, a’u cau ar eich ôl.
● Peidiwch ag agor drysau mewnol oni bai fod angen, a’u cau’n gyflym
● Peidiwch â gyrru oni bai fod rhaid, a byddwch yn ofalus dros ben. Osgowch ffyrdd digysgod fel pontydd a ffyrdd agored uchel, arafwch, a byddwch yn ymwybodol o groeswyntoedd.
Ar ôl y storm:
● Peidiwch â chyffwrdd ceblau trydanol/ffôn sydd wedi’u chwythu i lawr neu sy’n dal i hongian
● Peidiwch â cherdded yn rhy agos at waliau, adeiladau a choed gan y gallent fod wedi’u gwanhau
● Gwnewch yn siŵr bod unrhyw gymdogion neu berthnasau sy’n agored i niwed yn ddiogel a helpwch nhw i wneud trefniadau ar gyfer unrhyw waith atgyweirio
Os oes rhagolygon am eira ac iâ, y dewis mwyaf diogel yw aros gartref yn gynnes ac yn glud.
Cyn cwymp eira
Gallech gael eich bod heb gyflenwadau os ydych yn cael eich ynysu gan eira, felly ceisiwch gadw stoc o’r canlynol:
● Tortshys a batris, canhwyllau a matsis
● Blancedi a haenau o ddillad ysgafn, llac
● Bwyd
● Pecyn pŵer ffôn symudol
Cadw’n ddiogel os ydych yn sownd yn y tŷ:
● Cadwch y thermostat ar yr un tymheredd, ddydd a nos
● Diffoddwch wresogyddion trydan a diffoddwch eich tân cyn mynd i’r gwely
● Ataliwch beipiau rhag rhewi trwy agor drysau cypyrddau cegin ac ystafell ymolchi fel y gall aer cynhesach gylchdroi
● Peidiwch fyth â defnyddio hob neu ffwrn i gynhesu eich cartref gan y gallant gynyddu’r lefelau o garbon monocsid
● Parhewch i wirio’r rhagolygon, gan y gall rhybuddion tywydd newid yn gyflym
Ffyrdd syml o gefnogi perthnasau neu gymdogion sy’n agored i niwed
● Gwiriwch a oes angen cymorth ymarferol arnynt
● Gwnewch yn siŵr bod ganddynt ddigon o fwyd a moddion rhag ofn na allant fynd allan
● Helpwch i glirio’u llwybr ar ôl cwymp eira
Beth ddylwn i ei wneud os oes toriad pŵer?
● Diffoddwch yr holl offer trydan na ddylid eu gadael ymlaen heb neb yno
● Gadewch switsh golau ymlaen fel y byddwch yn gwybod pan fod y toriad pŵer wedi’i drwsio
● Gofynnwch i’ch cymdogion a oes ganddyn nhw doriad pŵer hefyd. Os oes ganddyn nhw bŵer, efallai bod eich torrwr cylched wedi’i droi ymlaen
● Gwisgwch ddillad cynnes, caewch y drysau mewnol neu defnyddiwch wresogydd symudol i gael gwres
● Ffoniwch 105 am wybodaeth a chyngor am ddim
Ar ôl eira neu iâ
● Cliriwch eich llwybrau a gwasgarwch halen. Gallwch ddefnyddio halen bwrdd cyffredin neu halen peiriant golchi llestri – un llwy fwrdd ar gyfer pob metr sgwâr rydych chi eisiau ei glirio
● Cymerwch ofal wrth rawio eira gan ei bod yn fwy anodd gweithio ac anadlu pan fod yr aer yn oer
● Cymerwch ofal wrth gerdded neu yrru ar eira wedi’i gywasgu – efallai y bydd wedi troi’n iâ
– Cadwch y llenni a’r bleindiau ar gau.
– Caewch ffenestri yn ystod rhan dwymaf y dydd, ac agorwch nhw liw nos.
– Osgowch ddefnyddio ffyrnau, sychwyr dillad a ffynonellau gwres eraill yn ystod y prynhawn.
– Cadwch ddrysau mewnol ar agor (oni bai eich bod yn ceisio ynysu ystafell sy’n arbennig o oer).
– Yfwch lawer o ddŵr a gwisgwch ddillad ysgafn gartref.
– Cofiwch gadw llygad ar aelodau o’r teulu sy’n agored i niwed ac ymgyfarwyddwch ag arwyddion gorflinder gwres a thrawiad gwres.
I gael mwy o gyngor ar aros yn ddiogel mewn gwres eithafol, ewch i wefan y
Swyddfa Dywydd (The Met Office), gwefan y Llywodraeth, ac Iechyd Cyhoeddus Cymru
Yn y gorffennol, mae glaw trwm wedi achosi gorlifo yn ein cwlfertau, gyda llifddwr yn rhedeg yn eithaf pell i’r strydoedd amgylchynol. Rydym yn deall faint o straen ac aflonyddwch gall hyn achosi i’n cymunedau. Dyna pam rydym wedi bod yn gweithio’n galed i newid sut rydym yn monitro ac yn gofalu am ein dyfrffyrdd.
Yn lle dim ond ymateb pan fydd pethau’n mynd o chwith, rydym yn cyflwyno systemau mwy clyfar a rhagweithiol i amddiffyn eich stryd, i gryfhau amddiffynfeydd ein cymdogaeth, ac i roi tawelwch meddwl i chi.
Beth rydym yn ei wneud yn Heol Dyfed Rydym wedi cyflwyno offer newydd a rwtinau rheolaidd i sicrhau bod y dŵr yn lifo’n ddiogel ac yn ei atal rhag cyrraedd eich stepen drws.
Rydym wedi gosod system fonitro electronig ar gwlfert Heol Dyfed. Os yw glaw trwm yn codi lefelau’r dŵr uwchlaw 50%, mae ein tîm yn derbyn rhybudd testun ar unwaith fel y gallwn gadw llygad arno.
Pob un mis, mae ein timau’n cynnal archwiliad llawn o’r cwlfert. Rydym yn clirio unrhyw beth sydd wedi’i ddal ac yn tocio unrhyw blanhigion sydd wedi tyfu’n wyllt a allai rwystro llif y dŵr.
Pryd bynnag y caiff rhybudd tywydd garw ei gyhoeddi, nid ydym yn oedi: rydym yn gwirio’r cwlfert bob dydd i wneud yn siŵr ei fod yn aros yn hollol glir.
Byddwn yn adeiladu wal amddiffynnol gan ddefnyddio bagiau tywod ar ben y grisiau. Cynlluniwyd hyn i ddal unrhyw orlifoedd sydyn ac ailgyfeirio’r dŵr oddi wrth y strydoedd ac yn syth i’r prif systemau draenio.
Y gaeaf diwethaf, nododd y system glyfar fod y dŵr wedi cyrraedd 75%. Gan ein bod wedi cael ein rhybuddio’n gynnar, roeddem yn gallu ei fonitro’n barhaus, clirio rhwystrau, a pharatoi ein bagiau tywod cyn iddo achosi problem.
Ein cynlluniau
Rydym am gymhwyso ein llwyddiant yn Heol Dyfed ar draws ein cymunedau eraill i atal problemau cyn iddynt ddechrau.
Rydym yn bwriadu gosod yr un systemau monitro clyfar hyn ar ein holl gwlfertau mwyaf problemus sy’n dueddol i lifogydd.
Rydym yn archwilio’r defnydd o gamerâu byw. Bydd hyn yn ein galluogi i weld beth sy’n digwydd ar unwaith trwy dechnoleg ddigidol, yn hytrach nag aros i aelod o’r tîm yrru allan i’r safle, gan ein helpu i ymateb yn llawer cyflymach.
Rydym yn gweithio’n weithredol gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr (CBSP) i wneud yn siŵr bod draeniau stryd lleol yn cael eu cadw’n glir ac heb eu blocio, fel bod yr holl rwydwaith yn gweithio gyda’i gilydd yn gywir.
Rydym yn ddigon ffodus i gael arbenigwr mewnol yn arwain y gwaith hwn. Mae gan un o aelodau allweddol ein tîm gefndir arbenigol mewn peirianneg draenio, sy’n golygu bod amddiffynfeydd eich cymuned yn cael eu rheoli gan y person gorau ar gyfer y gwaith!
Ar hyn o bryd, nid oes gennym ddyddiad cychwyn neu gwblhau pendant ar gyfer cyflwyno’r systemau monitro newydd. Rydym rhoi galwad i gaffael y dechnoleg gan gyflenwyr, sef y cam cyntaf
angenrheidiol. Oherwydd ein bod yn delio â chyflenwyr allanol ac offer arbenigol, gall yr amserlenni newid weithiau.
Ond rydym yn addo eich diweddaru ar ein cynnydd cyn gynted ag y bydd gennym ddyddiadau cadarn i’w rhannu. Y newyddion gwych yw na fydd y cam gwaith yr ydym yn ei gynllunio yn achosi sŵn uchel, cau ffyrdd, neu fynediad cyfyngedig i’ch stryd.
Helpwch i amddiffyn eich cartref
Rydym allan yn eich cymdogaeth yn rheolaidd, ac mae gennym gronfa fawr o fagiau tywod argyfwng ym Maesteg yn barod i’w defnyddio unwaith y bydd ein system yn sbarduno rhybudd. Fodd bynnag, gallwn gyflawni’r canlyniadau gorau pan fyddwn yn gweithio fel tîm. Dyma bethau y gallwch chi eu gwneud i helpu i gadw’r gymdogaeth yn ddiogel:
Byddwn yn gwirio’r safle’n rheolaidd, ond os gwelwch ddŵr yn codi neu’n rhedeg at eich eiddo ar urhyw adeg, cysylltwch â ni ar unwaith. Byddwn yn anfon ein tîm galw allan ymateb cyflym ar unwaith i ddod i
helpu.
Am dawelwch meddwl ychwanegol yn ystod gaeafau gwael, mae prynu eich bagiau tywod eich hun i’w cadw gartref rhag ofn yn syniad da. Rydym yn partneru â HJE, ein contractwyr gwastraff. Gallwch gysylltu â nhw’n uniongyrchol i ofyn am fagiau o dywod wedi’u hailgylchu i helpu i amddiffyn eich drysau.
Os oes gennych unrhyw bryderon uniongyrchol am y cwlfert, yn gweld rhwystr, neu eisiau rhoi gwybod bod dŵr yn codi, ffoniwch ni ar 0300 123 2100 neu e-bostiwch TheHub@v2c.org.uk. Rydyn ni yma i helpu.